Leerling in oorlog en vrede: de oudste reunist Piet Hein Buisman

“Het Gym heeft de basis gelegd voor mijn liefde voor wiskunde. En voor mijn algemene ontwikkeling”. En vast ook voor zijn nieuwsgierigheid naar de wijde wereld. Piet Hein Buisman, 91 jaar jong, kijkt met plezier terug op zijn schooltijd, van 1944 tot 1950, die toch niet zonder hobbels was. En verheugt zich op het lustrum, dat hij niet wil missen.

Kind van
“Ik ben vast de enige met de handtekeningen van beide ouders op zijn diploma”. Vader was namelijk rector Jan Reinoud Buisman, theoloog en classicus. Moeder Lous (Frédérique Louise Wilhelmine Marie) Buisman, geboren De Savornin Lohman, neerlandica, was zijn lerares Nederlands. Vader was in 1943 benoemd tot rector, waarbij Den Haag de voorgedragen kandidate had gepasseerd, de toenmalige conrectrix juffrouw Stellwag. “Ze wilden gewoon geen vrouw, terwijl de collega’s en curatoren juist zeer tevreden waren over hoe zij de school had geleid na het overlijden van Wartena, de vorige rector.” Zij werd in 1946 hoogleraar Pedagogiek aan de UVA, dus met haar carrière is het toch nog goed gekomen.

Oorlog
De start in Leeuwarden was dan ook niet allerhartelijkst en ook later was er wel kritiek op vader Buisman, die men te autoritair vond. De Buismannen kwamen uit Tiel, waar vader ook rector was. Daar gebeurde in 1942 een groot drama. Broer Sander verdronk in de Waal, op zijn eerste schooldag van het Tielse gymnasium. Hij was na het ophalen van de boeken samen met vriendjes gaan zwemmen en werd meegetrokken door de sterke stroming.

In Leeuwarden maakten ze een nieuwe start. Ze gingen wonen op Droevendal 1, rijksmonument uit 1625, dat de  gemeente hen toewees. Omdat de Duitsers het schoolpand aan de Noorderweg 1 hadden gevorderd als commandopost, was het onderwijs verhuisd naar de Sint Anthonyschool. “Mijn vader moest zich daar een keer verstoppen voor een razzia, omdat notabelen ook dreigden te worden opgepakt. Mijn moeder en ik wilden hem daar eten gaan brengen, maar er stonden Duitsers aan weerzijden van de school. Dus die missie mislukte.” Eten haalde Piet Hein wel van buiten de stad, op rolschaatsen, omdat fietsen roofgoed waren voor de Duitsers.

Bèta
Piet Hein begon in 1944 op het gym. Feesten waren er natuurlijk niet. Toen de klassen na de oorlog terug konden naar het eigen schoolgebouw aan de Noorderweg, keerden de fuiven terug. Met eerst  toneel, door docenten en leerlingen, en dansen na. Vaste verkering hoefde hij niet. “Voor elke Grote Fuif vroeg ik een ander meisje, veel leuker.” Na de oorlog mocht moeder ook weer als lerares Nederlands werken (als je trouwde moest je destijds stoppen met werken), want nu was er een groot lerarentekort en een vacature. Opmerkelijke herinnering: “De leraar gymnastiek was mank, wat wij eigenlijk wel vermakelijk vonden”, misschien kwam dat ook door dat tekort. “Wiskunde was mijn lievelingsvak. Algebra en meetkunde. Ik hield van het gepuzzel. En thuis was ik van bouwen en construeren.” Hij zat zoals veel jongens ook bij de padvinderij.

Beide ouders waren uitgesproken academici, alfa’s. Vader had theologie gestudeerd én klassieke talen, was gepromoveerd op Plato. Moeder was ook gepromoveerd. Beiden publiceerden regelmatig. Ze lieten Piet Hein echter helemaal vrij in zijn studiekeuze. Hij scoorde ook prima op de alfavakken, maar een studiekeuzetest gaf de doorslag.

Carrière
Na het Gym deed hij civiele techniek aan de TU Delft, weg- en waterbouw en genoot volop van het studentenleven, met zijn jaarclub, met het corps. Zo zat hij volop in de organisatie van een concours hippique, toen vader vrij plotseling overleed in 1953. Zijn eerste baan vond hij via het corps bij Haskoning, het eerste zelfstandige Nederlandse ingenieursbureau (in 1881 opgericht door twee oud-TUDelfters). Vele jaren zat hij in het buitenland: Ghana, Bangladesh, Nigeria, Gabon. “De bouw van de dam in de Niger was mijn mooiste project. Engelsen deden de turbines en zo, de Nederlanders de navigation works, prachtig werk”. Later werkte hij bij Rijkswaterstaat.

Hij trouwde in 1961 met Renée Lahr (overleden in 2008) en ze kregen drie kinderen: Caroline, die voor de VN in Irak werkt, Bas, eigenaar van een AV-Mediabedrijf en Milou, General Manager bij een woon/zorgorganisatie. Piet Hein woont al 46 jaar in een (natuurlijk!) deels zelf ontworpen huis in Lelystad. Waar hij zich ondanks een wat slechter zicht nog uitstekend zelfstandig kan redden, met als trouw gezelschap zijn kat Doenja. 

Lustrum
Op het 75e lustrum in 1953 was er een speciale herdenking voor de vlak daarvoor overleden rector, vader Buisman. Piet Hein heeft nogal wat lustrumvieringen meegemaakt. Gevraagd of hij het schoollied nog kent, valt hij toonvast in na “In civitate Frisiae”. Na zijn diploma hield Piet Hein nog wel contact met andere oud-gymnasiasten, vooral degenen die ook naar Delft gingen. De namen die hem te binnen schieten zijn Tjebbe Visser en Hans Storm Van ’s Gravesande. En de veel jongere David Mol, die later zelfs het huis kocht van moeder Buisman. Op het lustrum in 2014 was hij niet de enige van zijn klas, in 2019 wel, en tevens de oudste deelnemer.

Hij gaat zijn oude schoolgenoten bellen, om te horen of ze 13 januari ook komen. Hij verheugt zich op het programma, hoewel hij misschien niet de hele dag zal meemaken. Of hij nog tips heeft voor de organisatie? Nee, hij vond de programma’s altijd prima. Dochter Milou, aanwezig bij het interview, zelf hospitality manager én chauffeur op 13 januari: “Als wij als ‘kinderen van’ al veel vroeger zouden weten waar en hoe laat de ‘oudsten’ elkaar kunnen ontmoeten, zou dat heel handig zijn. Voor de logistiek, maar ook omdat die elkaar echt niet willen missen!”

door: Heleen Kerkhof (examenjaar 1978)

Foto’s:

Piet Hein (Pieter Witius Hendrik) Buisman thuis in Lelystad, november 2023 (foto: Heleen Kerkhof)

Piet Hein vooraan, in korte broek, voor zijn ouders en de geslaagden van 1944. In de huiskamer van Droevendal 1. (foto: H.A. Rollema, Historisch Centrum Leeuwarden. Mocht iemand andere mensen op de foto herkennen, dan hoort het HCL hun namen graag.)

Piet Hein zit momenteel in de virtuele klas 79 van het Stedelijk Gymnasium. Dit prachtige verhaal werd geschreven door Heleen Kerkhof die in klas 51 zit. 

 

Deel je Gymnasium verhaal!

In welke klas zit jij, momenteel? Heb je ook een klassenfoto, herinnering of volstrekt uniek levensverhaal om te delen? Stuur je verhaal naar communicatie@lustrumstedelijkgymnasium.nl.